پایگاه ترجمان و تبادل دانش پایگاه ترجمان و تبادل دانش دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران
ورود به صفحه اصلی دانشگاه
جستجو
تعداد كل پيامهاي پژوهش: ۲۵۸  

تازه ها > خبر نامه شماره 1

چهارشنبه ۲۷ دی ۱۳۹۱
.

ec71821c-7e32-4a88-9bc5-e7907cd982e120121119114825لوگو خبرنامه 1.bmp جهت دريافت خبرنامه شماره1اينجا  كليك نماييد.
 

معاونت تحقيقات و فناوري
مديريت ارتباطات و كاربرد نتايج تحقيقات
91/8/10- خبرنامه ترجمان دانش – شماره 1
 
بسمه تعالي
عيد سعيد غدير‏ ، عيد امامت و ولايت بر همه شيفتگان علم و عمل و عدالت مبارك‌باد.

فرآيند ترجمان دانش يكي از راهبردهاي اساسي معاونت پژوهشي دانشگاه براي جهش دوم پژوهش است. در اين راستا فعاليت‌هاي جديدي در سال 1391 از سوي مديريت ارتباطات و كاربرد نتايج تحقيقات و با همكاري تنگاتنگ مركز تحقيقات بهره‌برداري از دانش سلامت و صاحبنظران موضوع سازماندهي شده است كه با استفاده از تبرك و تيمن ايام دو عيد سعيد قربان و غدير‏ اولين خبرنامه كه حاوي برخي نكات به روز در اين زمينه است تقديم خوانندگان و اهالي پژوهش مي‌گردد و با ياري خداي متعال در نظر است اين اقدام بصورت مستمر صورت پذيرد. بازخورد و راهنمايي‌هاي پژوهشگران موجب بالندگي فرآيند ترجمان دانش در دانشگاه علوم پزشكي تهران خواهد بود.

آشنایی با واژه ها
تـرجمــان دانـش (Knowledge Translation) چیست؟ تعامل بین پژوهشگران و استفاده کنندگان در بخش های مختلف از انتخاب موضوع پژوهش تا انتشار آن، به نحوی که امکان بهره برداری از دانش را بیشتر می کند. در این تعامل سازنده در نظر گرفتن جنبه های علمی، اخلاقی وکاربردی مبنای اصلی اقدامات است.

 کدام واژه مناسب تر است؟ در توصیف فرآیند پیوند "پژوهش" و "عمل" در متون علمی عناوین مختلفی ذکر شده است. گرچه در  برخی موارد این واژه‌ها و عبارت‌ها به صورت معادل به کارگرفته شده، اما تفاوت‌هایی نیز بین آنها وجود دارد. برخی از این عناوین عبارتند از:

  • انتقال دانش Knowledge Transfer) ) :رویکرد نظام مند برای دستیابی، جمع آوری و به اشتراک گذاشتن دانش مفهومی به منظور تبدیل آن به دانش روز و آشکار، که این فرآیند به افراد و سازمان ها امکان دستیابی و استفاده از اطلاعات ضروری که پیش از آن صرفا یک فرد و یا گروه کوچکی از افراد از آن آگاهی داشتند را می دهد.
  • تبادل دانش Knowledge Exchange) ): حل مسائل از طریق همکاری بین پژوهشگران و تصمیم گیران که از طریق ایجاد ارتباطات و تبادلات بدست می آید.تبادل موثر دانش مستلزم تعامل بین تصمیم گیران و پژوهشگران است و منجر به یادگیری دو جانبه از طریق فرآیندهایی چون برنامه ریزی، تولید، انتشار و کاربرد تحقیقات موجود و یا جدید در تصمیم‌گیری انجام می شود.
  • استفاده از دانش Research Utilization) ): فرآیندی که در آن دانش خاص مبتنی بر پژوهش، در عمل به کار گرفته می شود.
  • انتشار دانش Knowledge Dissemination) ): منتشر کردن دانش یا پژوهش، مانند آنچه در مجلات علمی و کنفرانس های علمی رخ می دهد.
  • نشر دانش Knowledge Diffusion) ): فرآیندی که به واسطه آن یک نوآوری از مجراهای مشخص، در طول زمان، در میان اعضای یک سامانه اجتماعی، مورد مبادله قرار می گیرد.
  • پیاده سازی Implementation ) ): تبدیل نوآوری یا پژوهش به عمل و تصمیمات اجرایی.

ترجمان و تبادل دانش( Knowledge Translation & Exchange)و تسريع روند در اختيار قراردادن دانش توليد شده به مخاطبين (از جمله عموم مردم، گيرندگان و ارائه دهندگان خدمات مراقبتي و تصميم گيرندگان بخش سلامت) از مهمترين راهبردهاي حوزه پژوهش دانشگـاه عـلـوم پزشـکي تـهـران و در راستاي ارائه بهينه و مؤثر خدمات مراقبتي و درماني و ارتقاء نظام سلامت است . به همين دليل مديريت کاربرد نتايج تحقيقات با بررسي اطلاعات همه طرح هاي تحقيقاتي پايان يافته و کليه پايان نامه‌هاي تحصيلات تکميلي دانشگاه، تلاش مي‌کند پيام طرح هاي واجد شرايط ترجمان دانش را با همکاري مجريان محترم، حسب مورد در اختيار سياستگزاران و مديران، صنايع و سازمانها، پژوهشگران، رسانه ها، عموم مردم و بيماران قرار دهد.

اهم فعالیتهای دفتر KTE
  • انتشار پیام پژوهش
مدیریت ارتباطات و کاربرد نتایج تحقیقات در دو گام اساسی اقدام به بررسی و شناسایی کلیه طرحهای پژوهشی اعم از آنچه درسامانه  پژوهشیار موجود است و آنچه که در سایر پایگاه‌های داده‌ای پژوهشی وجود دارد، نمود. تمامی طرحهای موجود درسامانه  پژوهشیار پس از بررسی اولیه از نظر امکان ترجمان و انتقال پیام پژوهش به ذینفعان در جلسات کارشناسی وبررسی طرح های منتخب در فرآیند تهیه پیام پژوهش قرارگرفت. در اقدام بعدی برای تک تک منتخبین، ایمیلی مبنی بر انتخاب اولیه طرح، دعوت به همکاری و پر کردن فرم ارزیابی از نظر نوع مخاطبان پیام ،بیان اهمیت موضوع، مهمترین یافته های طرح و بالاخره پیشنهاد برای کاربرد نتایج ارسال گردید. به دلیل زمان بر بودن پروسه پاسخگویی اساتید منتخب، کارشناسان دفتر مدیریت اقدام به پیگیریهای اول، دوم و سوم در یک دوره زمانی سه ماهه نمودند. پس از تبادل چندین ایمیل و تماس تلفنی به هر یک از پژوهشگران و اساتید منتخب، تعداد 211 طرح به صورت فرم تکمیل شده دریافت گردید. فرمهای تکمیل شده دریافتی برای بار دوم به جلسات ترجمان دانش منتقل شده و پس ازتائید نهایی توسط خود پژوهشگر، تعداد 43 طرح و به تبع  آن 43 پیام بر اساس شاخصهای تولید پیام، بر روی وب سایت مدیریت ارتباطات و کاربرد نتایج تحقیقات بارگذاری گردید.

  • تدوین و برگزاری دوره آموزش مجازی ترجمان و تبادل دانش     
    یکی از هدفهای مهم مدیریت ارتباطات و کاربرد نتایج تحقیقات ،آشنایی اعضای محترم هیئت علمی ،پژوهشگران و دانشجویان تحصیلات تکمیلی با مفاهیم اصلی ترجمان و تبادل دانش  می باشد. به این منظور با همکاری مرکز تحقیقات بهره برداری از دانش سلامت لوح فشرده ای از سخنرانی های جناب آقای دکتر مجد زاده و سرکار خانم دکتر یزدی زاده تهیه و برای همه اعضای هیئت علمی دانشگاه به عنوان راهنمای ترجمان و تبادل دانش ارسال شد. مکاتباتی جهت اخذ مجوز تخصیص امتیاز آموزش مداوم با معاونت محترم آموزشی دانشگاه انجام شده و در نهایت با اخذ 7 امتیاز باز آموزی (رایگان) برای اعضای محترم هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران در نظر گرفته شد.این دوره تا پایان اسفند ماه سالجاری بر روی وب سایت آموزش مداوم  دانشگاه اعتبار دارد. برای همه پذیرفته شدگان در آزمون گواهی شرکت در برنامه  صادر شده است. 

  • برگزاري نخستين جلسه انتقال دانش توسط مرکز تحقيقات بهره برداري از دانش  سلامت
نخستین جلسه انتقال دانش توسط مرکز تحقیقات بهره برداری از دانش سلامت در تاریخ 91/5/2 با عنوان "ارزیابی عملکرد شبکه های تحقیقاتی علوم پزشکی ایران و طراحی ابزار مناسب برای سنجش عملکرد آنها" برگزار گردید. در این جلسه جناب آقای دکتر مجدزاده رئیس مرکز تحقیقات بهره برداری از دانش سلامت، سرکار خانم دکتر یزدی زاده مجری طرح، جناب آقای دکتر اسدی لاری مدیر ارتباطات و کاربرد نتایج تحقیقات، روسا و نمایندگان شبکه های تحقیقاتی و مسئولینی از معاونت تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی حضور داشتند. در ابتداي اين جلسه آقاي دكتر مجدزاده، رئيس مركز تحقيقات بهره برداري از دانش سلامت دانشگاه، اظهار داشت: مركز تحقيقات بهره برداري از دانش سلامت رسالت خود را توليد دانش، بومي كردن دانش و ترويج سياست ها، روش ها و مداخله‌هايي مي داند كه استفاده از دانش را براي ارتقاي سلامت آحاد مردم در كشور بهينه نمايد. وي يادآور شد اهداف اين مركز از يك سو تغيير رفتار تصميم سازان سلامت اعم از مردم، ارايه دهندگان خدمات، صنايع، مديران و سياست گذاران بر مبناي شواهد علمي بوده و از سوي ديگر ترويج انتقال دانش توسط پژوهشگران است. در اين ارزيابي عملكرد شبكه هاي تحقيقاتي علوم پزشكي ايران و طراحي ابزار مناسب براي سنجش علمكرد آنها همكاران مركز تحقيقات بهره برداري از دانش سلامت تلاش زيادي كرده اند كه اميدواريم يافته‌هاي پژوهشي به نحو احسن و بهينه مورد استفاده در كشور قرار گيرد. سپس خانم دكتر يزدي زاده مجري طرح تصريح كرد كه شبكه هاي دانشي رسمي شامل گروهي از سازمان‌هاي حرفه‌اي هستند كه بر روي يك موضوع مشترك به منظور تقويت تحقيقات يكديگر و ظرفيت هاي ارتباطي، به اشتراك گذاردن دانش پايه و شناسايي راه حل هايي كه نياز تصميم گيران را در سطوح ملي و بين المللي مرتفع نمايد، فعاليت مي‌نمايند. وي مهم ترين جنبه تمايز و نقطه قوت شبكه هاي دانشي رسمي نسبت به انواع ديگر شبكه هاي دانشي را توليد و اثر آنها بر افراد و يا سازمان هاي تصميم گيرنده خواند و تصريح كرد:  شبكه‌ها مي توانند به عنوان پل ارتباطي ميان تحقيقات و سياست ها عمل نمايند . در ادامه، نتايج مطالعه در دو بخش كيفي و كمي ارايه شد و ذينفعان شركت كننده در جلسه در خصوص راه‌كارهاي ارتقاي جايگاه شبكه‌هاي پژوهشي و طرح انجام شده به تبادل نظر پرداختند. در انتها آقاي دكتر اسدي لاري مدير ارتباطات و كاربرد نتايج تحقيقات توضيح دادند كه بناي دانشگاه برگزاري جلسات مشابه براي كليه طرح‌هايي است كه مي‌توان از نتيجه آنها به صورت كاربردي سود جست.

  • بازدید از دفتر پرستاری معاونت درمان
به منظور آشنایی با فعالیتهای دفتر پرستاری واقع در معاونت درمان دانشگاه، جلسه هماهنگی کارشناسی بین دفتر پرستاری و مدیریت ارتباطات و کاربرد نتایج تحقیقات برگزارو فعالیتهای هردو حوزه به منظور بهینه سازی تبادل دانش تولید شده، مورد بررسي قرار گرفت. بروشورهایی جهت توانمند‌سازی بیماران و مردم توسط دفترپرستاری تهیه می‌شود که از طریق بیمارستانها در اختیار مراجعین قرار می گیرد. مطالب این بروشورها در ارتباط با چگونگی آشنایی همراهان بیمار با محیط بیمارستان و البته هر بیمار می باشد که محتوای متن آن توسط کارشناس آموزش سلامت هر بیمارستان تایید می شود. دفتر پرستاری ضمن استقبال از نوع فعالیت مدیریت ارتباطات، تمایل به استفاده از پیام های پژوهش در فرآیند ترجمان دانش داشت.

معرفی وب سایت KT + :
هدف اصلی وب سایت KT +  که با حمایت موسسه کانادایی تحقیقات سلامت (CIHR) و توسـط واحـد تحـقـیـقـات اطلاعـات سلامـت دانشگاه مک ‌مستر (McMaster University) ارائه می شود، اطلاع رسانی در مورد پژوهش‌های انجـام شـده به افرادی است کـه در زمینه ترجمـان دانـش فعالیت می کنند. کادر پژوهشی KT +   با بررسی و انتخاب مقالات اصیل و مروری از حدود 120 نشریه (شامل Cochrane Library ) امکان دسترسی به شواهد موجود درباره ترجمـان دانـش را فراهم می آورند. این شواهـد شامـل مقالاتی در مورد ارتقای کیفیت، آموزش مداوم پزشکی، پشتیبانی رایانـه ای برای تصمیم گیری های بالینی، پژوهـش در مورد خدمات سلامت و پیروی بیمار از درمان می باشد. لطفاً جهت کسب اطلاعات بیشتر به نشانی http://plus.mcmaster.ca/kt مراجعه فرمایید. 

از علم تا عمل
دکتر محسن اسدي لاري /  دانشيار اپيدميولوژي دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکي تهران
مقاله منتشر شده در هفته نامه سپید (4 آبان 1391 )

سالانه هزاران طرح و پايان‌نامه در دانشگاه‌هاي بزرگ كشور در حيطه علوم پزشكي تدوين‏، تصويب و اجرا مي‌شود كه تقريبا به همين ميزان نيز اتمام مي‌يابند...
هزاران دانشجوي تحصيلات تكميلي در مقاطع مختلف تحت راهنمايي يك يا چند استاد راهنما و مشاور، همگي در زمينه توليد علم در تلاشند كه در بسياري از موارد كاربردهاي عيني دارد. در برنامه ترجمان دانش در يك دانشگاه بزرگ از مجموع 800 طرح پايان يافته در يك سال‏ حدود 75 درصد طرح‌ها واجد شرايط انتقال دانش و به‌كارگيري عملي تشخيص داده شد، اما سوال اينجاست با اينكه دقايق و ظرايف بسياري در تدوين و تصويب طرح‌هاي پژوهشي به‌كار گرفته مي‌شود و هنگام اجراي طرح پژوهشي ناظر طرح يا استاد راهنماي پايان‌نامه‌ها در فواصل معين و به‌طور دقيق روند اجراي آن را مورد بررسي قرار مي‌دهد، پايان‌نامه‌ها معمولا با جريان سخت داوري مواجهند كه در برخي مقاطع داوران از بيرون دانشگاه ذيربط نيز دعوت مي‌شوند و طرح‌ها معمولا بدون مقالات چاپ شده در مجلات علمي معتبر داخلي يا خارجي تسويه حساب نمي‌گيرند و موارد متعددي از اين قبيل، چرا:
توليد راهنماي باليني با تكيه بر دانش بومي صورت نمي‌گيرد و در مجموع تعداد اندكي راهنماي باليني يا راهنماي بيمار كه براساس شواهد علمي بومي توليد شده‌اند در نظام سلامت ما به‌كار مي‌رود؟
در يك پژوهش ميداني مشخص شد تا حد 20 درصد از طبابت پزشكان – 5 سال پس از فارغ‌التحصيلي- مبتني بر شواهد بوده است؛
ارجاع به كار همكاران ايراني در مقالات كمتر از حد انتظار است. البته تنوع و گستره دانش بشري بسيار زياد است ولي انتظار مي‌رود پژوهشگران در توليد مقالات علمي، به مرور ادبيات علمي موضوع مورد نظر و به‌ويژه مقالات و توليدات پژوهشي‌اي كه در ايران انجام شده است توجه كافي داشته باشند. توجه به کار همکاران در يک زمينه بسيار تخصصي باعث رشد و بالندگي کار مي‌شود، حتي اگر نقد علمي به آن وجود داشته باشد و در گزارش يا مقاله به‌صورت علمي به آن پرداخته شود؛ بسياري از مقالات محققان در دانشگاه‌هاي علوم پزشكي و غير آن‏ ارجاعات ناچيز دارند؛
حتي عدم ارجاع به مقالات خود پژوهشگر ( self citation ) از جهتي مي‌تواند نشانگر بي‌اهميتي يا كم‌اهميتي به كارهاي پژوهشي قبلي تلقي شود! گرچه ارجاع به خود، در محاسبات پايگاه‌هاي معتبر ارجاعات‏ امتياز خاصي نداشته باشد.
بسياري از تحقيقات و پايان‌نامه‌هاي تحصيلات تكميلي حتي يك‌بار ورق زده نمي‌شوند و در موارد نادري مورد ارجاع قرار مي‌گيرند.
موارد ذكر شده يا سوالات و ابهامات ديگري از اين دست مي‌تواند در يك نگرش كلي‏ نشانگر ضرورت توجه به ترجمان دانش به‌ويژه در حيطه علوم پزشكي باشد. البته در کنار فرايند ترجمان دانش، ديگر سازوکارهاي پژوهش نيز بايد روشمند و برونداد- محور شوند. توجه به مشکلات سلامت جامعه و تلاش براي ارتقاي روزافزون خدمات سلامت در همه رشته‌هاي باليني، علوم پايه و اجتماعي پزشکي بايد سرلوحه پژوهش‌هاي ما قرار گيرد بنابراين بهتر است از ابتداي تدوين سوال پژوهشي در ذهن پژوهشگر، کاربرد آن در نظام سلامت ديده شود. در نگاه كلي،‏ ترجمان دانش، ‏به‌كارگيري علم توليد شده تلقي مي‌شود؛ اعم از اينكه نتيجه در پژوهش‌هاي ديگري به‌كار گرفته شود و در نتيجه سلسله‌اي از پژوهش‌ها به تحليل يک مشکل سلامت بپردازيم (مانند آنچه در بسياري از علوم پايه پزشکي با آن مواجهيم) يا آنکه نتيجه پژوهش به‌صورت خلاصه سياستي (policy brief) در اختيار سياست‌گذاران قرار گيرد يا به صور مختلف مانند راهنماي باليني، راهنماي بيماران و مردم، ثبت اختراع و اکتشاف يا توليد نيمه صنعتي و... در اختيار عرصه عمل باشد.