پایگاه ترجمان و تبادل دانش پایگاه ترجمان و تبادل دانش دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تهران
ورود به صفحه اصلی دانشگاه
جستجو
تعداد كل پيامهاي پژوهش: ۲۵۸  
بازگشت چاپ صفحه    PDF
ارزيابي وضعيت سکونتگاههاي غير رسمي شهر کرمانشاه در رابطه با سوء مصرف مواد و رفتارهاي پرخطر و تدوين برنامه مداخله مشاركتي

نام مجری/محقق: سیدرضا مجدزاده
rezamajd@tums.ac.ir
تاریخ اتمام پژوهش: شنبه ۱۲ آذر ۱۳۹۰
همکاران: انسيه جمشيدي, خندان شاهنده, آزيتا خيلتاش, نينا لوري آبکنار, هانيه ابوالحسن معمار, صديقه محمد بيگي, يحيي سليمي, مجتبي كرمي, بهروز نبئي, بهداد مجدزاده, ليلي صالحي, اكرم سليماني, فرشاد پورملك, فردين عليخواه, فرزين صيادي  
مرکز/دانشکده حمایت کننده: م ت. سلامت مبتني بر مشاركت جامعه
نوع مخاطب:
بیماران و مردم 
(1- مردم(زن و مرد، در سنین مختلف)
2- سازمانهای جامعه محور شامل هیات امنای مساجد معتمدین و شورا های محلی از جمله شوراهای حل اختلاف
3- دانش آموزان مدارس ابتدایی و راهنمایی سکونتگاههای غیر رسمی شهر کرمانشاه و والدین آنها)

پيام پژوهش
پيام عمومي به سازمان هاي شركت كننده در طرح:
بر اساس نتایج این طرح، در بخش سازمان های دولتی نیاز به هماهنگی و هم راستایی اقدامات و در بخش سازمان های غیر دولتی نیاز به نظارت بیشتر اقدامات می باشد. بخشی نگری در سازمان ها مانع همکاری بین بخشی می شود. تداوم پروژه با تعریف پروژه های مرتبط در سال های آتی و توسعه طرح با بکارگیری توان سازمان ها و افراد محلی ضروری است. لازم است اولویت این محلات در اولویت سازمانها قرار گرفته و آنها را به رسمیت بشناسند.

1- اهميت موضوع:
حداقل يک هشتم جمعيت شهری کشور (حدود چهار و نيم ميليون نفر) در سکونتگاههای غیررسمی زندگی مي کنند. این گونه سکونتگاه ها محيطی آماده برای پذيرش ناهنجاری های اجتماعی و اعتیاد را فراهم مي سازند. بر اساس اطلاعات ¼ جمعيت مصرف کننده مواد تزريقی هستند. اين امر باعث بروز پيامدهایی نظير ايدز و هپاتيت C و افزودن بار بیماری گرديده است. بر این اساس، نیاز به اقدامات مداخله ای در زمینه پیشگیری از اعتیاد و کاهش آسیب های آن در سکونتگاههای غیر رسمی مناطق هدف وجود دارد.
سازمان بهزیستی، دانشگاه علوم پزشکی و سازمان های مردم نهاد کرمانشاه در زمینه برنامه های مقابله با اعتیاد در کشور پیشتاز هستند و اقدامات مفیدی را نیز در برخی مناطق به انجام رسانده اند، بیشتر مداخلات صورت گرفته در زمینه کاهش آسیب اعتیاد می باشد. این طرح با مشارکت سازمان های مختلف مرتبط با برنامه پیشگیری و کاهش آسیب اعتیاد و مردم مناطق هدف در راستای پیشگیری و کاهش آسیب اعتیاد با بهره گیری از ظرفیت های محلی به اجرا در آمده است و منجر به تدوین برنامه مداخله ای مشارکتی شده که تداوم نتایج آن منوط به کاربردی کردن و استفاده از اطلاعات به دست آمده جهت برنامه ریزی های آینده است.

 
2- توضیح مهمترین یافته‌های نتایج طرح به زبان غیر تخصصی:
در این طرح، ظرفیت مردم و سازمان های مردم نهاد از نظر همکاری در برنامه مداخله پیشگیری و کاهش آسیب اعتیاد بررسی شد که، وجود ظرفیت های محلی و 14 سازمان دولتی و 12 سازمان مردم نهاد شناسایی و مورد تحلیل قرار گرفتند. این سازمان ها از منابع و پتانسیل های خوبی برخوردار بودند . در بررسی سرمایه اجتماعی مردم مناطق هدف، شاخص گروهها و شبکه ها، همدلی و همکاری در حد مناسبی بود. شاخص اعتماد و توانمندی برای تصمیم گیری جمعی همچنان باید ارتقا یابد. در ارزیابی سوء مصرف مواد و رفتارهای پرخطر، متاسفانه تغییر الگوی مصرف به سمت مواد تزریقی می باشد. در برنامه ریزی مداخله، ذینفعان اعتقاد داشتند که فرهنگسازی و آموزش باید از سنین پایین و برای نسل آینده انجام شود و یک بخش آن نیز باید در جهت کاهش آسیب اعتیاد در مناطق متمرکز شود. این پروژه، مدل مشارکتی مداخله را بین دانش آموزان مدارس (حمایت همسالان) و خانواده ها در محیط خارج از مدرسه، مورد توجه قرار داده است که تاثیرات مثبتی بر عوامل حفاظت کننده و خطرساز رفتارهای پرخطر داشته است.

3- پیشنهاد برای کاربرد نتایج:
گروه هدف: بهزیستی کرمانشاه:
با توجه به وضعیت رفتارهای پرخطر که گرایش به سمت مصرف مواد صناعی پیش می رود، مداخله جامع و فراگیری در زمینه کاهش آسیب ناشی از اعتیاد در معتادین مصرف کننده و گروههای پرخطر (زنان ويژه، افراد تزریقی، افراد مبتلا به ایدز) و گسترش آنها در سطح محلات سکونتگاههای غیر رسمی حائز اهمیت است. اطلاعات به دست آمده نقاط مداخله را روی نقشه نشان داده است که می تواند محل تمرکز تیم های سیار باشد و اقدامات کاهش آسیب در آن نقاط صورت گیرد. برنامه های اجتماع محور می بایست ظرفیت های مناسبی ایجاد کنند که تیم هایی که با رویکرد مشابه به عنوان همکار وارد می شوند بتوانند با همکاری نیروهای محلی اثر هم افزایی بر برنامه های اجتماع محور داشته باشند. به اشتراک گذاری اطلاعات حاصل از ارزیابی سریع با تیم هایی مشابه که اقداماتشان در راستای رسالت سازمان بهزیستی است، می تواند به به برنامه ریزی بهتر، کمک کند. این همکاری در پروژه می تواند آنها را در دستیابی به اهداف سازمانی یاری رساند. در صورتی که این اقدامات موثر باشد در اعتمادسازی بیشتر محله ها نقش داشته و پذیرش اقدامات سایر دستگاه ها را تسهیل می نماید.
گروه هدف: سازمان تربیت بدنی:
بررسی وضعیت استفاده از مواد نیروزا و مداخله برای کاهش آن با استفاده از الگوهایی که فشار گروه همسال را در نظر می گیرد و نیز مدل روانشناختی سیکل زندگی پیشنهاد می شود. برنامه های ورزش و جوانان می بایست در محله هایی که برنامه ریزی محدودی برای اوقات فراغت کودکان آنها وجود دارد به طور وسیع صورت گرفته و در اولویت قرار گیرد.
گروه هدف: شهرداری و شورای شهر کرمانشاه:
بر اساس سند ملی و مصوبه مشترک ستاد ملی توانمندسازی، ساختار مدیریت، چرخه کار توانمندسازی، نقش شهرداری، شهردار محلات و خانه محله باید به خوبی تعریف شود. در این راستا توجه بیشتر به نقش شورای شهر بسیار ضروری به نظر می رسد. تخصیص بودجه برای ایجاد پایگاه های ورزشی- تفریحی، دوره های هنری فرهنگی و کتابخانه و اجرای برنامه های فرهنگی اجتماعی با پوشش خدمات بیشتر و ارزان تر برای این مناطق ضروری است.
با توجه به نقش محله، زیباسازی و بهسازی محل در محله های آسیب پذیر تاثیرات زیادی بر کاهش گرایش مردم به مصرف مواد دارد. اقدامات صورت گرفته در راستای رسالت این سازمان است. همکاری در پروژه می تواند آنها را در دستیابی به اهداف سازمانی یاری رساند.
گروه هدف: مدیریت دفتر توانمندسازی سکونتگاههای غیر رسمی کرمانشاه:
برای توانمندسازی سکونتگاههای غیررسمی، ابتدا باید نیازهای پایه و اولیه زندگی در اولویت قرار گیرد. توجه به زیرساخت های بهسازی کالبدی و خدماتی و تسریع در روند پروژه های عمرانی در درجه اول می تواند به جلب اعتماد و مشارکت بیشتر ساکنین این محدوده ها یاری رساند. با توجه به نقش حرفه آموزی و اشتغال در کاهش بروز اعتیاد، تسریع در پروژه های کارآفرینی (درازمدت) و احداث فنی و حرفه ای و پوشش خدمات آنها به ساکنین محلات می تواند کمک کننده باشد.
گروه هدف: ریاست محترم سازمان صدا و سیما:
همکاری بین بخشی در این سازمان باید در برنامه پیشگیری از اعتیاد و کاهش آسیب تقویت شود. صدا و سیما برنامه هایی را برای کودکان و والدین آنها بر اساس محتوای این برنامه می تواند آماده کند.
گروه هدف: شهرداری و شورای شهر کرمانشاه:
اقدامات صورت گرفته در راستای رسالت این سازمان است. همکاری در پروژه می تواند آنها را در دستیابی به اهداف سازمانی یاری رساند. در صورتی که این اقدامات موثر باشد پذیرش اقدامات سایر دستگاه ها را در جامعه تسهیل می نماید.
گروه هدف: استاندار و دبیرخانه شورای هماهنگی ستاد مبارزه با مواد مخدر استانداری:
با توجه به پیامدهای تخریبی ناشی از مصرف مواد صناعی، مداخله جامع تری در گروه جوانان و نوجوانان  برنامه های پیشگیری از مصرف مواد مخدر خاص شامل مواد صناعی جدید لازم است. تخصیص بودجه برای برنامه ریزی در جهت کاهش آسیب در گروههای پرخطر (نظیر زنان ويژه، افراد تزریقی، کارتن خواب و افراد مبتلا به ایدز) همراستا با مداخله در گروههای در معرض خطر یک ضرورت اجتناب ناپذیر تلقی می گردد. تداوم فعالیت پیشگیرانه در زمینه اعتیاد بر اساس سند ملی پیشگیری از اعتیاد،  از طریق تشکیل سازمان های مردم نهاد، CBOs و حمایت آنها ضروری است. تخصیص بودجه برای ایجاد اماکن ورزشی- تفریحی، دوره های هنری فرهنگی و کتابخانه برای این مناطق ضروری است زیرا مناطق هدف مناطق محروم محسوب می شوند. از عوامل زمینه ای مهم در روی آوردن مردم به مصرف مواد در این مطالعه نیز بیکاری، گران بودن اجناس و عدم استطاعت مالی افراد  برای تهیه ملزومات زندگی است. لذا تعریف پروژه های فراگیر اشتغال زای ومهارت آموزی در گروههای مخاطب در اولویت برنامه ها ی مناطق  سکونتگاههای غیر رسمی قرار دارد. که لازم است توجه کافی به این امر صورت گیرد.
گروه هدف:  نیروی انتظامی:
بهره گیری از مراکز مشاوره در مناطق مذکور، می تواند منجر به موفقیت مداخله شود. باورهای نادرست رایج، لزوم برنامه ریزی در جهت تغییر نگرش با روش های مناسب را دوچندان می نماید. همچنین ایجاد مشاوره های انگیزشی برای ترک با مدل های تدریجی تغییر رفتار و در نظر گرفتن نقش محیط برای معتادین پیشنهاد می شود. بهسازی محله از جمله پارک ها و مخروبه های موجود در این مناطق، به دلیل آنکه کودکان از این فضاها استفاده می کنند و احتمال آلودگی آنها با سرنگ ها وجود دارد، ضروری است. همچنین  تامین امنیت، یکی از مهم ترین مسائلی است که در رسالت سازمان است.
گروه هدف: آموزش و پرورش:
برنامه های پیشگیری از اعتیاد با محتوایی که برای مخاطب نوجوان جذاب باشد، از سنین پایین تر و با هدف تغییر نگرش ها و باورها و افزایش مهارتهایی که آنها نیاز دارند، با تاکید بر مواد مخدر صناعی، باید کل مدارس مناطق سکونتگاههای غیررسمی را تحت پوشش قرار دهد و در یک یا دو مدرسه کافی نیست. این برنامه در ترکیب با برنامه های خانواده  و محله موفق می باشد. بایستی به نقش تفاوت های جنسی در گرایش به مصرف مواد توجه بیشتری شود. بهتر است برنامه ریزی در جهت تغییر نگرش با روش های مناسب مانند بحث های گروهی، ایفای نقش و ... صورت گیرد.
گروه هدف:  سازمان های مردم نهاد:
به دلیل اهمیت این موضوع و پیشرو بودن کرمانشاه در زمینه کاهش آسیب اعتیاد، به نظر می رسد که همکاری سازمان های مردم نهاد با یکدیگر، اشتراک منابع و پتانسیل نیروی کار موجود برای انجام این مسئولیت اجتماعی، می تواند موجب هم افزایی تلاش ها شود. اجرای برنامه های محله محور با مشارکت مردم، اعتماد سازی، آگاه سازی، ارتقای مهارت و تغییر نگرش در جوانان، تاکید بر ارتقای فعالیت های جایگزین، آموزش محله محور خانواده ها، مشارکت دادن جوانان در برنامه و افزایش انگیزه، ایجاد مکانیسم های تشویق و ترغیب و هنجارهای سالم (درونی سازی ارزش ها) می تواند از اهم فعالیت ها باشد. بر اساس نتایج، امکانات اوقات فراغت برای کودکان و جوانان بسیار بسیار محدود بوده و ارتقای فعالیت های جایگزین مصرف مواد و پر کردن اوقات فراغت کودکان در این برنامه با بهره گیری از ظرفیت های سازمان های محلی از جمله مسائلی است که می تواند موجب حفظ نسل آینده از نتایج زیان آور اعتیاد گردد.


 



برای اطلاع از آخرین تغییرات/بروز رسانی مطلب، ایمیل خود را وارد نموده و کلید تایید را کلیک کنید  
پست الکترونیکی:


نظرات

 
نظر شما راجع به این مطلب چیست؟


تعداد نمایش : 2687
کلمات کلیدی : drug abuse and risky behaviours- informal settlements